KİŞİ BAŞINA DÜŞEN GSYH ASLINDA NEYİ GÖSTERİYOR?

0
122

Ver On Bin Dolarımı Ben Gideyim

Ekonomide insanların en az inandığı hesaplamaların başında enflasyon ve işsizlikle birlikte kişi başına düşen gelir hesabı geliyor. Kişi başına gelir hesabı ekonomi bilimindeki birçok hesaplamada olduğu gibi teorik bir ölçüdür. Sadece bir ortalamayı göstermeyi ve bu ortalamalardan hareketle uluslararası karşılaştırmalar yapmayı hedefler.

Kişi başına gelir ya da daha bilimsel şekliyle kişi başına GSYH şu basit formülle hesaplanır:

Kişi Başına Gelir = GSYH / Yıl Ortası Nüfusu.

Örneğin Türkiye’de 2012 yılı GSYH’sı 786 milyar dolar ve yıl ortası nüfusu 74,9 milyon kişi olarak bulunmuş ve buna göre de kişi başına yıllık ortalama gelir 10.497 dolar olarak hesaplanmıştır.

Bu hesaplamada üzerinde durulması gereken iki önemli nokta vardır: (1) Bu gelir yıllık gelirdir. Yani aya bölersek aylık kişi başına 875 dolar eder. (2) Bu gelirdir. Yani bu ortalama tutarın çok altında veya çok üstünde geliri olanlar olabileceği gibi, bu gelir dolayında yıllık gelir elde ettiğini düşünmek yanlıştır

Bu yalnız basit bir ortalamadır. Gelirin adaletli dağılıp dağılmadığı bu hesapların değil, gelir dağılımı hesaplarının konusudur.

Gelir dağılımında eşitliği ölçmede Gini katsayısı diye bir katsayı kullanıyoruz. Eğer gelir dağılımı tam anlamıyla eşitse, yani bütün değerler mutlak eşitlik çizgisi üzerindeyse, o zaman Gini katsayısı sıfır çıkacak demektir. Sıfır ile bir arasında değişen katsayı, sıfıra yaklaştıkça gelir dağılımı eşitliğinin, bire yaklaştıkça gelir dağılımı eşitsizliğinin arttığını ifade ediyor.

2012 yılındaki gelir dağılımı ölçümünü esas alarak Türkiye’de kabaca 0,40 oranında olduğunu söylememiz mümkündür. Bu oran gelir dağılımının oldukça adaletsiz olduğunu, yani bu ortalama gelirin çok üzerinde ve çok altında gelir elde edenler olduğunu gösteriyor bize.

Kişi başına geliri, gelir dağılımı sonuçlarıyla birlikte ele alınca kişi başına yıllık gelirin 10.497 dolar olduğunu söylediğimizde, niçin bazılarının güldüğünü ve niçin bazılarının kızdığını anlamak mümkün oluyor.